Didactiek als ‘driver’, ICT als versneller #cviov

Foto: Dennis van Oeveren

Vandaag en morgen vindt in Groningen dé conferentie over onderwijsvernieuwing en ICT plaats. In een aantal blogposts zal ik hier verslag van doen. Allereerst de opening.

Na de openingswoorden door Rob Schuur (CvB-voorzitter van gastcollege Noorderpoort), die in een notendop 20 jaar middelbaar beroepsonderwijs samenvatte, en een openingsact van studenten, mocht schrijfster en filosofe Joke Hermsen de zaal aan het denken zetten.

Zij pleitte voor narratief en empathisch onderwijs. Daarmee onderscheiden mensen zich van dingen met een scherm. Hoe verhouden mensen en het onderwijs zich tot technologisering van het onderwijs? Wat maakt een mens tot mens? Door twee zaken, aldus Hermsen:

1. Het verlangen naar verbondenheid.
2. Nieuwsgierigheid (dat tot creativiteit moet leiden).

Deze twee aspecten zouden juist door het onderwijs gestimuleerd moeten worden.

Opening en Joke Hermsen

Als openingswoord een positief, trots verhaal door Rob Schuur over 20 jaar MBO.
Vervolgens een sprankelende presentatie van licht en dans door studenten van Lucia Martha!!

Joke Hermsen vraagt zich af hoe de mens staat ten opzichte van de technologie. Een mens is toch meer (waard?) dan een scherm of een apparaat of een robot.
Verbondenheid, Empatisch vermogen, Nieuwsgierigheid, Creativiteit, Solidariteit zorgen voor de Menselijke Maat. Een computer kan zich niet in een ander verplaatsen en zich het lot van iemand niet aantrekken.
Omdat de ICT in het onderwijs niet uitbetaald heeft, moeten we volgens Joke een Techno-Timeout nemen. Omdat het niet werkt. Toont alleen maar aan dat er veel onderzoek nodig is over waar je ICT voor inzet en waarvoor niet. Daar zijn we het vast over eens. Niet over haar enthousiasme over frontaal klassikaal lesgeven. Want wat is het doel van onderwijs ook alweer? Enthousiast maken, inspireren. Zodat hij eventueel iets wil leren. Dat moet hij of zij zelf willen. Het gaat over Motivatie. Maar ja, dat zou mijn verhaal zijn en dit verslag moest over haar verhaal gaan ;-). Ik moet daarvoor toch naar een blog van iemand anders verwijzen...

Maaike Stam

Joke Hermsen: techno time out voor ons onderwijs.

Joke maakt zich zorgen over ons onderwijs. Na 25 jaar onderwijs welke ontregeld werden door van bovenaf opgelegde leermodellen vind ze de toenemende technologisering een slechte zaak. Joke doet een vlammend betoog voor empatisch onderwijs.

Twee dingen maakt de mens tot mens, iets dat beeldschermen niet kunnen.

1. Elk kind wordt geboren met aangeboren eigenschappen: verlangen verbondenheid, nieuwsgierigheid. 
2. Een mens kan zich in een ander verplaatsen. Dit levert een menselijke wereld op. 

Joke gaf aan dat uit PISA onderzoek bleek dat ondanks vele miljarden input in ict, de resultaten erg tegenvallen. Sterker nog: resultaten van taal, rekenen en science zijn lager dan bij studenten die geen ICT gebruikten.
We moeten volgens Joke een techno time out hebben. Moeten er wel games komen? Waar is het voor nodig? Lees voordat je besluit vier ton aan een game te besteden liever Johan Huizinga's Homo Ludens eens door.

Joke Hermsen legt verband tussen empathie en gebruik van ict, asof met gebruik van ICT er geen menselijke maat gevonden kan worden. Uit het PISA rapport blijkt dat matig ict gebruik onderwijs wel degelijk verbetert. Niemand (op mijn Deltion College in ieder geval) wil dat studenten altijd op de pc werken.
Sterker nog: elke training bij ons begint met: Ontwerp je onderwijs met ICT, kijk naar de meerwaarde van ICT. ICT met een menselijke maat.

De m/wenselijke maat van ICT

De mens blijft in onze samenleving centraal staan volgens Joke Hermsen. Hoe gedragen wij ons ten aanzien van technologie, hoe beïnvloedt het ons onderwijs en ons privé leven? Ze wil graag de menselijke maat bewaken, maar wat is dat? De eigenschappen: verlangen naar verbondenheid en nieuwsgierigheid zijn de eigenschappen waarmee we geboren worden. Hiermee kunnen we ervoor zorgen dat we de menselijke maat houden.

Nieuwsgierigheid en verwondering zorgt voor ontdekking. Het spelende kind, wat op school mag! Iets wat Gert Biesta ook noemt als functie van het onderwijs, onderschrijft Joke ook. Uit onderzoek blijkt dat ICT nog niet de gewenste resultaten heeft opgeleverd. Joke roept dan ook op dat we de tijd moeten nemen om hier goed over na te denken. Dat we de tijd moeten nemen voor een 'techno time-out'.

We moeten meer nadenken of het ICT gebruik wenselijk is en welke maat wenselijk is! Ze pleit voor de 'old school' benadering, met les, van de docent. Iets wat Luc Stevens ook onderschrijft, het onderwijs is vooral een spel tussen docent en leerling. Dat is wat de kwaliteit van het onderwijs bepaald. 'Kwaliteit van onderwijs werk laat zich primair bepalen door de interacties tussen leraar en leerling. Het is een voorwaarde voor onderwijsresultaten.'

ICT moet dan ook niet leidend zijn, het is slechts een middel om een doel te bereiken. Laten we tijdens de workshops de komende tijd met elkaar zo nu en dan een 'techno time-out' nemen en mediawijze beslissingen nemen.